Podrška procesu ustavnih reformi – rasprave u općinama (2009. – 2010.)

projekti

Projekat se realizirao uz finansijsku podršku Švicarske organizacije za razvoj (SDC), a implementatori su Savez općina i gradova Federacije BiH i Savez opština i gradova RS.

Projekat je imao za cilj da informiše lokalne zajednice o načinima na koje ustavne promjene mogu utjecati na njihov svakodnevni život, doprinijeti jačanju lokalne samouprave i približiti nas evropskim standardima. Također, kroz projekat je pružana prilika lokalnim zajednicama, predstavnicima poslovnog sektora, nevladinim organizacijama i dr. da iskažu svoje mišljenje povodom ustavnih promjena i izraze svoja očekivanja.

Savezi su sproveli šesnaest javnih debata u lokalnim zajednicama širom Bosne i Hercegovine, na kojima je prisustvovalo više od 800 učesnika, zvaničnih predstavnika i predstavnica općina i gradova (načelnika, gradonačelnika, predsjedavajućih općinskih i gradskih vijeća i skupština, vijećnika i vijećnica), zvaničnih predstavnika i predstavnica viših nivoa vlasti (kantona, Federacije BiH i Republike Srpske), predstavnika i predstavnica organizacija civilnog društva, ali i zainteresiranih građana i građanki.

U saradnji sa ekspertskim timom sastavljenim od univerzitetskih profesora iz Federacije BiH i Republike Srpske, Savezi su uspješno organizovali rasprave u Bijeljini, Bihaću, Banja Luci, Zenici, Živinicama, Istočnom Sarajevu, Mostaru, Nevesinju, Foči, Vitezu, Doboju, Gradačcu, Tomislavgradu, Srbcu, Milićima i Goraždu. Javne rasprave okupile su predstavnike iz više od sedamdeset (70) od ukupno 144  jedinice lokalne samouprave u Bosni i Hercegovini.

Cilj debata bio je formuliranje vizija, želja i potreba lokalnih zajednica u odnosu na proces reforme ustava koje bi kreirale uvjete za efikasniji rad lokalnih zajednica i dostizanje visokih standarda u pružanju usluga građanima. Debate su pružile priliku lokalnim zajednicama da daju svoje mišljenje i izraze svoja očekivanja.

Savezi su uz podršku ekspertnih timova izradili preporuke koje su 16. decembra/prosinca 2009. godine predali ustavno-pravnim komisijama Predstavničkog doma i Doma naroda Parlamentarne skupštine BiH sa ciljem da se razmotri položaj lokalne samouprave i iniciraju rješenja sukladno Evropskoj povelji o lokalnoj samoupravi, s obzirom da je ova Povelja ratificirana od strane Bosne i Hercegovine, kao i od strane entiteta. Implementacija projekta je koordiniran od strane Centra za ljudska prava Univerziteta u Sarajevu.

 

PRIJEDLOG AMANDMANA NA USTAV BIH PREDSTAVLJEN OD SAVEZA OPĆINA I GRADOVA FEDERACIJE BOSNE I HERCEGOVINE


Iza člana VII. Ustava BiH, dodaje se novi član VII.A. koji glasi:


Član VII.A.

Lokalna samouprava


1. DEFINICIJA

a) Građani imaju pravo i odgovornost da u jedinicama lokalne samouprave (opštinama i gradovima) odlučuju o izvornim, prenesenim i povjerenim pravima, u skladu sa ustavom i zakonom. Ta će prava ostvarivati preko neposredno izabranih općinskih i gradskih skupština, odnosno općinskih i gradskih vijeća, te općinskih i gradskih načelnika. Zakonom i statutom se uređuju oblici i načini nepostednog učešća građana u upravljanju javnim poslovima lokalne zajednice.
 

Alternativa:

a) Zajamčeno je pravo građana na lokalnu samoupravu u skladu sa najvišim međunarodnim standardima, ustavom i zakonom.


2. NADLEŽNOST

a) Jedinica lokalne samouprave, u skladu sa ustavom i zakonom, ima vlastite nadležnosti koje uključuju naročito: ostvarivanje i zaštitu ljudskih sloboda i prava; planiranje razvoja; uređenje prostora; urbanističko planiranje; stambena politika; upravljanje prirodnim resursima; komunalna infrastruktura; predškolsko i osnovno obrazovanje; kultura i sport.

b) Viši organi vlasti će, kada je to u interesu građana, poslove iz svoje nadležnosti povjeravati jedinicama lokalne samouprave.

c) Lokalne vlasti će biti konsultovane, u najvećoj mogućoj mjeri, pravovremeno i na odgovoarajući način, u procesu planiranja i donošenja odluka o svim stvarima koje ih se direktno tiču.


Alternativa 1.

a) U skupštinama, odnosno vijećima, jedinica lokalne samouprave osigurava se najmanje jedno mjesto za pripadnike svakog konstitutivnog naroda, pod uslovom da je u sastavu stanovništva te jedinice po popisu stanovništva bilo najmanje 3% pripadnika odgovarajućeg konstitutivnog naroda. Za pripadnike nacionalnih manjina osigurava se najmanje jedno mjesto za svaku nacionalnu manjinu, pod uslovom da je, prema popisu stanovništva iz 1991 godine, ta manjina ćinila najmanje 1% stanovništva.

b) U jedinicama lokalne samouprave uspostavlja se Vijeće za zaštitu nacionalnih interesa. Državnim zakonom uređuju se: način izbora, nadležnost, postupak odlučivanja i druga pitanja od značaja za njihov rad.


3.     FINANSIRANJE

a) Jedinice lokalne samouprave imaju pravo na odgovarajuće vlastite finansijske izvore, kao i na sredstva za obavljanje prenesenih i povjerenih poslova. Finansijska sredstva jedinica lokalne samouprave biće srazmjerna njihovim nadležnostima.

b) Zakonom se utvrđuju principi i kriteriji za učešće jedinica lokalne samouprave u raspodjeli javnih prihoda srazmjerno njihovoj nadležnosti i drugim relevantnim kriterijima.

c) Zakonom će se uspostaviti mehanizmi i osigurati sredstva solidarnosti kako bi se poboljšao položaj jedinica lokalne samouprave ispodprosječnog stepena razvijenosti. Takvim postupcima se ne mogu sužavati nadležnosti jedinica lokalne samouprave.


4.     ZAŠTITA PRAVA NA LOKALNU SAMOUPRAVU

a) Osigurani su ustavno-sudska i drugi vidovi zaštita prava na lokalnu samoupravu. Zaštitu prava na lokalnu samoupravu osigurava Ustavni sud Bosne i Hercegovine ako je do povrede došlo aktima ili radnjama ionstitucija Bosne i Hercegovine. Postupak za zaštitu prava na lokalnu samoupravu mogu pokrenuti: opštinsko ili gradsko vijeće; opštinska ili gradska skupština, opštinski načelnik i gradonačelnik i odgovarajuća asocijacija opština i gradova.